Sampaoli brengt adembenemend aanvalsspel naar Sevilla

In Sevilla wordt dit seizoen gewerkt aan een opwindend voetbalproject. Met een imposant scoutingsapparaat, een kundige technisch directeur, een bezeten Argentijnse trainer en de Spaanse leermeester van Pep Guardiola wordt de aanval op de top geopend. Letterlijk. Want Sevilla kiest onder de nieuwe trainer Jorge Sampaoli voor de vlucht naar voren. Fanatieke pressing, een adembenemend hoog tempo en verzorgd combinatiespel moeten het nieuwe normaal worden in Andalusië.

Een voorbeeld van de positionering van Sevilla uit balbezit in een driemansdefensie.

Tijd is tijdens de voorbereiding van Sevilla het voornaamste gespreksthema. Of eigenlijk: het gebrek daaraan. In een paar weken tijd moet de selectie namelijk een radicale omslag maken. Van het pragmatische voetbal van Unai Emery naar het hogesnelheidsvoetbal van Jorge Sampaoli. Met als complicerende factor dat er eigenlijk geen reden lijkt voor verandering. Drie jaar achtereen is immers de Europa League gewonnen. Daarnaast is afgelopen jaargang de Spaanse bekerfinale gehaald. Dat maakt het niet makkelijk voor Sampaoli om zijn visie erdoor te drukken.

Toch kent de voormalig bondscoach van Chili geen twijfel. Sampaoli is trouw aan de ideeën van zijn leermeester Marcelo Bielsa. De 56-jarige Argentijn heeft zich met die filosofie immers opgewerkt van de krochten van het Zuid-Amerikaanse amateurvoetbal – waar hij eens in een boom klom om zijn team ondanks een schorsing te kunnen coachen – naar de Europese top. Sampaoli vestigde zijn reputatie bij Universidad de Chile, waar hij met spectaculair voetbal de Chileense titel en de Copa Sudamericana veroverde. Het bondscoachschap van Chili was een logische vervolgstap. Bij La Roja flikte hij het om voor het eerst in de historie de Copa América te winnen. Dat deed Sampaoli door enerzijds trouw te blijven aan zijn voetbalprincipes en anderzijds tegenstanders te verrassen met slimme tactische wijzigingen.

[blendlebutton]

Een voorbeeld van de positionering van Sevilla uit balbezit in een viermansdefensie.

Fundament

Sevilla is op tactisch gebied nog lang niet op het niveau van Chili. Het is in een maand tijd simpelweg onmogelijk om een team talloze varianten aan te leren. Dus heeft Sampaoli in zijn eerste zes oefenduels vooral een fundament gelegd waar de rest van het seizoen op gebouwd gaat worden. Uit balbezit heeft Sevilla gewisseld tussen een 3-1-4-2 en een 4-1-4-1 als uitgangsformatie. Tegen twee spitsen is gekozen voor drie verdedigers. Versus drie aanvallers voegt Sampaoli een man toe aan zijn defensie.

Een groot voordeel van de gekozen teamorganisaties van Sampaoli is dat het verschil tussen de driemans- en viermansdefensie zo minimaal mogelijk is. In beide gevallen bestaat het middenveld namelijk uit vier spelers over de breedte van het veld, met een controleur erachter. Dit maakt het voor Sampaoli mogelijk om zijn spelidee sneller te implementeren. Zo is het agressieve drukzetten bij vlagen al indrukwekkend om te zien.

 

Ongeacht de uitgangsformatie zijn een aantal patronen al duidelijk terug te zien bij de pressing van Sevilla. Het basisidee van Sampaoli is om de bal zo dicht mogelijk bij het vijandelijke doel te veroveren. Dat bereikt hij door tegenstanders in situaties te brengen waarin de kans op balverlies groot is. Allereerst gebeurt dit op het moment dat Sevilla zelf de bal kwijtraakt. Door op dat soort momenten direct agressief naar voren te bewegen, breng je opponenten in de problemen. Ten tweede is de tegenstander makkelijk te ontregelen als de doelman de bal heeft. Met mandekking kunnen dan alle korte opties afgeschermd worden, waardoor vaak een lange haal naar voren volgt. Vaak is deze niet accuraat. Een derde mogelijkheid is een pass naar de zijkant. Dat is steevast het signaal voor Sevilla om de intensiteit te verhogen. Op sprintsnelheid wordt dan door de middenvelders bewogen richting de zone rondom de bal. Zij worden daarbij ondersteund door de back die aan die zijde staat. Daarnaast beweegt de buitenspeler aan de andere kant naar binnen, om het moeilijker te maken om de bal richting het centrum te spelen. Eén middenvelder heeft als taak om rugdekking te verzorgen en heeft als taak om de tegenstander op te vangen als de eerste pressinggolf ontweken wordt. De overgebleven verdedigers bewegen naar de as van het veld en zijn daar een vertragende factor voor eventuele snelle uitbraken. (Zie afbeeldingen voor illustraties hiervan!)

De pressing van het Sevilla van Sampaoli in beeld.Illustratie van de hoge druk van Sevilla onder Sampaoli.

Sampaoli neemt een grote gok door direct zijn agressieve pressing te introduceren. Deze speelstijl brengt namelijk veel risico’s met zich mee. Vooral bij een team als Sevilla, dat niet gewend is om consequent met een hoge laatste lijn te spelen. Om de ideeën over drukzetten van Sampaoli tot een succes te maken, wordt veel van zijn selectie gevraagd. Zo is negentig minuten lang een optimale concentratie nodig, omdat het verzaken van één schakel direct fataal kan zijn. Daarnaast is het fysiek zwaar om te pressen. Voetballers moeten namelijk veel sprints trekken op hoge snelheid. Als de uitvoer te wensen overlaat, dan moet er ook nog eens gespurt worden over grote afstanden.

Een geruststelling voor Sampaoli is dat Sergio Rico zich als een vis als het water lijkt te voelen als sweeper-keeper. De 22-jarige goalie is niet bang om ver voor zijn lijn te keepen en maakt het zo voor zijn defensie mogelijk om verder vooruit te schuiven. Bovendien is Rico ook met zijn katachtige reflexen van grote waarde. Het is niet in de laatste plaats zijn verdienste dat Sevilla slechts vier goals geïncasseerd heeft in de oefencampagne.

Daarnaast is het bemoedigend voor Sevilla dat de omschakelmomenten al redelijk gesmeerd lopen. Het is al bijna een tweede natuur voor de Rojiblancos om bij balverlies wanneer mogelijk direct naar voren te drukken. Uit dergelijke situaties heeft Sevilla in de voorbereiding zelfs al vaak gescoord. Dat komt mede doordat de spelers al begrijpen dat bij balwinst direct de weg naar voren gezocht moet worden, omdat de tegenstander dan kwetsbaar is.

Stroperig

In balbezit heeft Sevilla nog moeite om de speelstijl van Sampaoli eigen te maken. Het voetbal oogt bij vlagen traag en stroperig. Dat is mede het gevolg van het feit dat Ganso nog niet inzetbaar is geweest, waardoor er weinig creatieve middenvelders beschikbaar waren. Daarnaast heeft Sampaoli veel geëxperimenteerd met veldbezettingen in de aanval – van 3-4-3-ruit tot 4-3-3 en 4-2-3-1 – wat niet bevorderlijk is voor het aanleren van automatismen.

Blaast Jorge Sampaoli met Sevilla de 3-4-3-ruit van Johan Cruijff nieuw leven in?

Toch geldt ook in balbezit dat de overkoepelende concepten van Sampaoli bij vlagen al zichtbaar zijn. Het basisidee is om in de opbouw het veld heel erg groot te maken, de tegenstander zo uit de tent te lokken en vervolgens het spel razendsnel te verplaatsen. Concreet betekent dit dat de rechter- en linker centrale verdediger zich bij een doeltrap positioneren tegen de zijlijn. Bij een driemansdefensie staat daar nog een man tussen, in het geval van een viermansverdediging niet. Doordat Sevilla ten opzichte van de aanvallers van de tegenstanders altijd een man over heeft, betekent dit dat de opponent voor een keuze komt te staan. Doordat de ruimtes zo groot zijn, is het voor een spits namelijk niet te doen om heen en weer te pendelen tussen de centrale verdedigers. Wordt er iemand doorgeschoven om dit op te lossen, dan heeft Rico de taak om direct te openen richting de aanspeeloptie die dan noodzakelijkerwijs elders vrijkomt op het veld. Vaak gaat dit om een strakke pass op een doorgeschoven back.

Voor Sevilla blijkt het nog lastig om de juiste momenten uit te kiezen om met verticale of diagonale passes de weg naar voren te kiezen. In sommige oefenwedstrijden werd de bal ellenlang achterin rond getikt zonder progressie te maken. In andere duels was het spel juist haastig, waardoor omschakelmomenten elkaar in een razend tempo opvolgden. Pas als de Sevilla-voetballers de wedstrijdsituaties leren te lezen vanuit de Sampaoli-filosofie, kunnen grote stappen gezet worden in het positiespel. Tot nu toe is slechts spaarzaam te zien dat de zogenoemde derde man al in beweging is voordat een verticale pass verstuurd wordt. Deze schitterende goal is een voorbeeld van het adembenemende aanvalsspel dat Sampaoli uiteindelijk wil introduceren.

Op de helft van de tegenstander zijn het de buitenspelers die zorgen voor breedte. Ook hiervoor geldt dat Sevilla zo probeert de opponent te desorganiseren. De middenvelders van de Andalusiërs hebben de taak om de man in balbezit te ondersteunen, waardoor veel mensen rondom de bal staan. Reageert de tegenstander hierop door massaal te kantelen, dan kan het zinvol zijn om van flank te wisselen richting de vleugelaanvaller die nog in de buurt van de zijlijn staat. Het is bij teams van Sampaoli opvallend dat de bal soms zelfs rechtstreeks van de ene buitenspeler naar de andere buitenspeler gaat.

Twee aanwinsten zijn nu al onmisbare schakels in het voetbal van Sampaoli. Spits Luciano Vietto is goud waard vanwege zijn diepgang zonder bal. De Argentijnse aanvaller loert voortdurend op ruimtes achter de defensie, wat het riskant maakt om tegen Sevilla je laatste lijn ver door te schuiven. Als verdedigende middenvelder is Matías Kraneviter doorslaggevend. De Atlético Madrid-huurling snapt hoe hij zich in balbezit moet positioneren en coacht zijn ploeggenoten actief in de opbouw. Daarmee heeft Kraneviter de potentie om uit te groeien tot de Sergio Busquets van Sevilla; de metronoom die het elftal op gang houdt. Zo lijkt de puzzel van Sampaoli langzaam in elkaar te vallen.

Tegenstander dekt door op centrumverdedigers Sevilla. Keeper speelt direct naar vrije back.

 

Het wordt intrigerend om te volgen of het Jorge Sampaoli lukt om de voetbalprincipes van de Hollandse school naar de 21ste eeuw te brengen. In een tijd waarin nieuw realisme de norm is, kiest Sevilla rucksichtslos voor de aanval. Het is de vraag of deze gewaagde keus beloond gaat worden. Zeker is in elk geval dat het een doldwaze rit wordt. Met de confrontatie tegen Real Madrid om de Europese Supercup op dinsdag als spannende proloog.[/blendlebutton]

About Pieter Zwart

Pieter is naast eindredacteur bij Catenaccio ook bureauredacteur bij Voetbal International. Hij is al vanaf het begin betrokken bij Catenaccio. Pieter richt zich vooral op financiële en tactische analyses, maar schrijft ook andere onderzoeksartikelen. Volg Pieter op Twitter | Meer artikelen van Pieter