Noord-Ierland is een ode aan het pragmatisme

‘Het hoogtepunt van de wedstrijd was eigenlijk de hagelbui’, NOS-analisten Youri Mulder en Pierre van Hooijdonk zaten er sipjes bij na de 2-0 overwinning van Noord-Ierland op Oekraïne. Heel vreemd was dat niet, want het spel van het dwerglandje uit Groot-Brittanië was een soort parodie op voetbal. De passzuiverheid van 56 procent was een laagterecord op dit EK. Een gemiddelde combinatie van Noord-Ierland telde drie passes. Het vat het voetbal van de onverwachte winnaar perfect samen: ongecompliceerd, rauw en met veel strijd.

Noord-Ierland speelde uit balbezit bij fases in een 6-3-1-formatie.

Noord-Ierland speelde uit balbezit bij fases in een 6-3-1-formatie

 

Toch is er ook een andere manier om naar het spel van Noord-Ierland te kijken. Als een soort moderne kunst. Het ziet eruit als een lelijke kindertekening, maar wie verder kijkt, kan een meesterwerk ontdekken. Rechttoe-rechtaan-voetbal blijkt namelijk een zeer effectieve manier om middelmatige ploegen boven hun kunnen te laten presteren. Zo doet Tony Pulis het al jaren met degradatiekandidaten in Engeland en SV Darmstadt flikte afgelopen seizoen hetzelfde kunstje in de Bundesliga. Het succesrecept bestaat uit drie ingrediënten: georganiseerd verdedigen, lange ballen en standaardsituaties.

Verdedigen

 

Een Noord-Ierse middenvelder is even niet alert en laat de Poolse rechtsback lopen, wat uiteindelijk tot een doelpunt van Arek Milik leidt.

Een Noord-Ierse middenvelder is even niet alert en laat de Poolse rechtsback lopen, wat uiteindelijk tot een doelpunt van Arek Milik leidt.

 

In de eerste wedstrijd van dit EK ging het verdedigend nog fout voor Noord-Ierland. De Green and White Army begon met een ongeslagen reeks van twaalf duels aan de kraker tegen Polen, maar de 5-3-2-formatie bleek daarin weinig succesvol. Spits Robert Lewandowski werd door de lange mandekkers weliswaar volledig uit de wedstrijd gespeeld. Alleen bleef het daarbij. Over de flanken had Noord-Ierland namelijk problemen. De buitenste middenvelders moesten veel meters afleggen om de backs van Polen te stoppen. Die vuile taak werd niet iedere keer goed opgeknapt, wat uiteindelijk leidde tot de winnende goal van Arek Milik.

Bondscoach Michael O’Neill besloot het tegen Oekraïne dan ook over een andere boeg te gooien. Liefst vijf wissels voerde hij door in zijn basisopstelling. Het belangrijkste was waarschijnlijk de formatiewijziging. De 5-3-2 werd een 4-5-1, wat uit balbezit bij fases een 6-3-1 werd. [blendlebutton] Wanneer de bal naar de flanken ging, zakten de buitenste middenvelders namelijk uit om ondersteuning te bieden bij het afstoppen van Andriy Yarmolenko en Yevhen Konoplyanka. De vleugelaanvallers zijn normaal gesproken de absolute sterren bij Oekraïne, maar speelden tegen de dubbele dekking van Noord-Ierland niets klaar. Yarmolenko en Konoplyanka werden bij elkaar opgeteld zeven keer van de bal gezet en kwamen niet verder dan wat afzwaaiers van grote afstand.

Noord_Ierland_verdedigen

 

De manier waarop Noord-Ierland de hele wedstrijd gedisciplineerd de taken uitvoerde, was imposant. O’Neill had voor de wedstrijd geroepen dat zijn elftal moest werken aan de ‘ugly part of the game’. Daarmee bedoelde de 46-jarige tacticus dat het noodzakelijk was om keihard te werken. Dat is namelijk de enige manier om als Noord-Ierland een wedstrijd te winnen op een EK en zijn spelers leken dat in hun oren geknoopt te hebben.

Na de openingstreffer van Gareth McAuley werd de Noord-Ierse muur nog imposanter. De spaarzame momenten van pressing op riskante passes van Oekraïne verdwenen en ook de spits begon mee te verdedigen. Dat betekende dat Noord-Ierland soms met zeven man in het eigen strafschopgebied stond. Voor Oekraïne was het onmogelijk om daar doorheen te voetballen. Het kwam na de tegengoal niet verder dan vijf pogingen van buiten het strafschopgebied en een kopbal uit een voorzet. Dat kan betiteld worden als een wanprestatie van Oekraïne, maar ook als een defensieve masterclass van Noord-Ierland.

Lange ballen

Met de beperkte kwaliteiten van Noord-Ierland heeft het geen zin om op te bouwen. Dus laat O’Neill dit zijn elftal ook niet doen. Illustratief is doelman Michael McGovern, waarvan 29 van de 30 passes lang waren. De meeste verdedigers hebben vergelijkbare statistieken als McGovern. Het boeken van terreinwinst is voor Noord-Ierland simpelweg belangrijker dan de slagingskans van een pass. Niet in het minst omdat knullig balverlies – wat met de kwaliteiten van het team van O’Neill nogal eens voorkomt – bij het doel van de tegenstander minder gevolgen heeft dan in de buurt van de eigen zestien.

Blind naar voren gaan de ballen niet, want Noord-Ierland had een duidelijk plan. Aan de linkerkant waren meer offensieve kwaliteiten aanwezig dan aan de andere zijde, dus werden 49 procent van de aanvallen over die flank uitgevoerd (23 procent door het midden, 28 over rechts). Linksback Jonny Evans schoof in die gevallen wat door, waarna de weinig wendbare rechtervleugelverdediger Aaron Hughes een centrum ging vormen met Craig Cathcart en Gareth McAuley. Middenvelders Corry Evans en Oliver Norwood bleven achter de bal om een eventuele counter eruit te halen en de onvermoeibare Steven Davis was over het hele veld te vinden om aanvallen te ondersteunen. Zoals ook spits Conor Washington de longen uit zijn lijf liep om achter hopeloze ballen aan te jagen.

De beslissende 0-2 kwam uit een typische ‘aanval’ van Noord-Ierland. Een lange pass van McGovern kwam niet aan, maar er waren genoeg mensen op de helft van Oekraïne om de bal alsnog te veroveren. De spits dook een gat op rechts in, werd bediend door Davis en bereikte linksmid Stuart Dallas. Diens schot werd nog gekeerd, maar uit de rebound was het raak voor rechtermiddenvelder Niail McGinn.

Standaardsituaties

Soms scoort Noord-Ierland uit een lange haal naar voren, maar vaker gebeurt dat via standaardsituaties. Liefst negen van de zestien goals in de kwalificatiereeks, waarin Noord-Ierland groepswinnaar werd, kwamen voort uit een dood spelmoment. Vanwege de kopkracht in het elftal benut O’Neill elke kans om daar gebruik van te maken. Zelfs vrije trappen vanaf eigen helft zijn een signaal voor de beste koppers om naar voren te gaan. Oliver Norwood ontfermt zich dan over de bal en probeert die hoog voor de pot te slingeren. Ook als dit niet succesvol is, betekent dit dat het aanvalsritme van de tegenstander gebroken wordt.

Overigens bestaan de standaardsituaties van Noord-Ierland niet alleen uit de bal naar het hoofd van de beste koppers schieten. De ploeg beheerst enkele slimme varianten om tegenstanders te verrassen. Zo is zowel tegen Polen als tegen Oekraïne een intelligente vrije trap getoond. Door het zetten van een blok wordt Davis in deze gevallen vrijgespeeld aan de rand van het strafschopgebied.

Een ingestudeerde vrije trap van Noord-Ierland. Steven Davis komt vrij na een slim blok van een ploeggenoot.

Een ingestudeerde vrije trap van Noord-Ierland. Steven Davis komt vrij na een slim blok van een ploeggenoot.

De openingstreffer tegen Oekraïne kwam – weinig verrassend – voort uit een standaardsituatie. Noord-Ierland liet daarbij zien de truc van de misleiding te beheersen. Door één hand op te steken, wekte Norwood de indruk de bal naar de eerste paal te gaan spelen. Daar doken ook drie Noord-Ierse voetballers op, waardoor Oekraïne zijn meeste spelers opofferde voor die zone. Zo ontstond bij de tweede paal een één-tegen-één-situatie voor McAuley, de beste offensieve kopper van de ploeg. Hij schudde zijn directe tegenstander af en kopte schitterend de perfecte voorzet van Norwood tegen de touwen.

Het was geen doelpunt voor liefhebbers van combinatiespel in de kleine ruimte, maar een ode aan het pragmatisme. Resultaat is het enige dat telt. En als je niet mooi kan winnen, dan moet je het lelijk doen. Dat is een les die Noord-Ierland-manager Michael O’Neill als geen ander begrepen heeft.

Data via Opta Sports

[/blendlebutton]

About Pieter Zwart

Pieter is naast eindredacteur bij Catenaccio ook bureauredacteur bij Voetbal International. Hij is al vanaf het begin betrokken bij Catenaccio. Pieter richt zich vooral op financiële en tactische analyses, maar schrijft ook andere onderzoeksartikelen. Volg Pieter op Twitter | Meer artikelen van Pieter