Met Bosz keren spelprincipes Cruijff terug in de Arena

Peter Bosz volgt Frank de Boer op als hoofdtrainer van Ajax, is zojuist bevestigd. Daarmee haalt de club een coach in huis die in staat is een team volgens de spelprincipes van Johan Cruijff te laten spelen. Hoewel met de aanstelling van de 53-jarige Bosz aanvallend en aantrekklijk voetbal zal terugkeren naar de Arena, brengt deze keuze ook de nodige risico’s met zich mee. Wat staat Ajax te wachten?

Peter Bosz baalt na het missen van een kans tegen Ajax (4-1 verlies).

13 mei 2016, 16:23 uur. Wanneer scheidsrechter Reinold Wiedemeijer FC Twente – Vitesse (2-2) naar het einde blaast, weet trainer Rob Maas van de gasten genoeg. Hij heeft de lijn van zijn voorganger Peter Bosz niet kunnen doortrekken en is daarom volgend seizoen niet meer de technisch eindverantwoordelijke bij de Gelderse club. Bosz heeft in zijn tweeënhalf jaar bij Vitesse zijn ploeg herkenbaar en aanvallend voetbal laten spelen, maar nadat zijn assistent het overneemt, is er niets meer over van het sprankelende spel. Het laat zien hoe moeilijk het is om volgens een bepaalde visie te voetballen en dit trainbaar te maken; Vitesse zakt in de tweede seizoenshelft als een kaartenhuis in elkaar. Het kan niet los gezien worden van het vertrek van Bosz naar Israël, die als geen ander in staat is zijn uitgesproken visie te implementeren.

De spelprincipes van Johan Cruijff

Lees het hele artikel in blendle of door hieronder in te loggen:
[blendlebutton]

Het is dan ook niet vreemd dat Ajax bij Bosz uitkomt. De nieuwe trainer van Ajax moet volgens directeur Edwin van der Sar in ieder geval de Ajax-filosofie kunnen uitdragen. Met het aanstellen van Bosz als nieuwe trainer van Ajax keert zelfs een deel van de visie van Cruijff terug in de Arena. De ideeën van Cruijff, de grootste uitdrager van de Hollandse School, kunnen samengevat worden in negen spelprincipes: het klein houden van het veld, direct druk zetten op de bal bij balverlies, ruimtes verdedigen in plaats van tegenstanders, diepte voor breedte, opbouwen door de as, derde man en driehoekjes, creëren van één-tegen-één, positiewisselingen en profiteren van zwaktes bij de tegenstander (lees dit artikel waarin uitgelegd wordt wat dat inhoudt). Veel van deze spelprincipes zijn terug te zien in het Vitesse onder leiding van Bosz, en daarmee is hij de enige in Nederland. Zelfs het Nederlands elftal en Ajax slagen er niet meer in deze principes toe te passen.

spelprincipes2

Vitesse, onder Bosz, speelde nadrukkelijk volgens spelprincipes van Cruijff.


Als er iets kenmerkend is aan Bosz, is het dat hij geen concessies doet als het aankomt op zijn visie. Wanneer Vitesse in het seizoen 2014/2015 dramatisch start met één punt uit vier wedstrijden en tien tegendoelpunten, zwelt de
kritiek op zijn aanvallende stijl aan. Bosz blijft vasthouden aan zijn speelstijl, werkt aan de uitvoering van zijn strategie en doet bescheiden omzettingen – en krijgt uiteindelijk gelijk. Vitesse sluit het seizoen af met een keurige vijfde plaats.

Speelwijze zelfmoord in topduels
Dat Bosz zijn teams veel laat scoren, tegenstanders laat afjagen en volgens een herkenbare stijl laat spelen, uit zich echter zelden in uitzonderlijke resultaten. Bosz degradeert met De Graafschap, promoveert in zijn eerste periode bij Heracles naar de eredivisie, eindigt in zijn tweede periode bij Heracles achtereenvolgens als achtste, twaalfde en nogmaals als twaalfde en bij Vitesse is een vijfde positie zijn beste eindklassering. In zijn tweede periode als coach van middenmoter Heracles (2010-2013) maakt zijn ploeg ieder seizoen minimaal vijftig doelpunten, maar de verdedigers van Bosz krijgen er ook nimmer minder dan vijftig te verwerken. In Almelo kiest hij vaak voor een ultra-offensief 3-4-3-systeem, dat vooral tegen topclubs zelfmoord blijkt.

Bij Vitesse speelt hij meestal ‘gewoon’ 4-3-3 en had hij met Jan-Arie van der Heijden, Marko Vejinovic en Davy Pröpper uitstekende spelers die het spelprincipe ‘diepte voor breedte’ en ‘opbouwen door de as’ konden uitvoeren. Ook heeft hij de defensie beter onder controle dan bij Heracles, deels door het betere spelersmateriaal dat hij tot zijn beschikking heeft. Vorig seizoen hoefde Vitesse ‘maar’ 43 doelpunten te incasseren. Alleen Feyenoord, Ajax en PSV krijgen minder doelpunten tegen. Maar ondanks deze progressie, blijven geweldige prestaties bij Vitesse en Heracles uit. Wel wordt hij vaak geprezen om zijn gedurfde keuzes. Dat is echter niet genoeg bij Ajax. Als de club ergens behoefte aan heeft na jaren zonder Europees succes, is het een coach die weet hoe hij zijn team juist tegen topclubs kan wapenen. De vraag is of Bosz die coach is; het vereist in ieder geval een meer realistische aanpak van de man die tijdens slechte periodes bij Vitesse te veel als idealist werd gezien. Als er Europees niet wordt overwinterd en de landstitel wordt misgelopen, kan daar op termijn geen prijzenswaardige voetbalvisie tegenop.

Een ander struikelblok is het gedrag van Bosz als hij onder druk staat. Zo wordt de oefenmeester vier wedstrijden geschorst (twee voorwaardelijk) na verwijtende gebaren richting scheidsrechter Makkelie (die de wedstrijd, in de beker tegen Heracles, zelfs even staakte omdat Bosz weigerde naar de tribune te gaan). Bij Ajax, waar iedere actie onder een vergrootglas ligt, kan dit weleens tegen hem gaan werken.

Ook het Feyenoord-verleden van Bosz is een probleem bij de harde kern van Ajax. Echt vreemd is dat niet; in interviews heeft Bosz al eens laten doorschemeren dat hij nog steeds een band met de Rotterdamse club heeft: “Niemand zal mijn gevoel voor Feyenoord ooit van me afnemen, ik ben nog steeds trots op de club”, zei de oefenmeester in 2014 nog tegen De Telegraaf. Het protest zal verstommen zolang Ajax succes boekt, maar zodra het minder gaat zal er snel onrust ontstaan.

Er valt veel te zeggen voor de aanstelling van Bosz, maar Ajax gaat er in ieder geval een onzekere tijd mee tegemoet. Bosz past met zijn visie uitstekend bij de filosofie van Ajax en slaagt er als enige eredivisietrainer in om zijn teams te laten spelen volgens de spelprincipes van de Hollandse School. Ajax loopt met zijn aanstelling het risico de defensieve zekerheid van De Boer in te ruilen voor naïef kamikazevoetbal, maar krijgt daar frivool aanvalspel in plaats van slaapverwekkend geschuif voor terug. [/blendlebutton]

About Frank Molema

Frank Molema is journalist en schrijft onder andere voor Dagblad van het Noorden. Volg Frank op Twitter